Ngôi làng Việt với truyền thống trăm năm ăn đất

Về thăm ngôi làng Thống Nhất (khu 8, thị trấn Lập Thạch, ở Vĩnh Phúc) đúng vào ngày mưa đương se lạnh, đang lúc đói bụng, thì bà Khổng Thị Biện (một người dân sống ở tại đây, năm nay đã gần đến 80 tuổi) lập tức mang món "đặc sản" của làng ra mời chúng tôi lót dạ. Lạ kỳ thay, thứ mà bà đương hớn hở mời khách lại chính là một vốc tay đương đầy đất.

Bà Biện cho biết "Từ bé tôi đã được ông, bà rồi bố, mẹ làm đất cho ăn. Đến đời tôi, con và cháu tôi bây giờ vẫn còn ăn đất, tính ra cũng đã hơn trăm năm nay rồi".

Thấy khách tỏ đương ra ngần ngại, bà Biện tươi cười và giới thiệu "nhìn vậy mà ăn bùi, thơm và rất ngon đấy. Bao nhiêu thế hệ ở làng này đều ăn mà có ai bị làm sao đâu".

Chuyện lạ: Ngôi làng với đặc sản món ăn là đất

Theo lời bà, trong những năm chiến tranh đói khổ, dân làng Thống Nhất đã thi nhau đi đào đất để dùng ăn lót dạ. Họ còn coi việc làm ra những chiếc "bánh đất" này là một nghề để mưu sinh. "Cả làng rủ nhau xây lò đốt đất. Cứ sáng ra là các bà, các mẹ bọc đất, gói thành những chiếc bánh nhỏ trong tàu lá chuối khô rồi gánh đi bán dạo khắp vùng Lập Thạch", ông Khổng Văn Loa (chồng bà Biện) chia sẻ.

Ông kể rằng trước đây, món ăn này thường rất được ưa chuộng. Cứ bán hết khoảng chừng yến đất nung là sẽ kiếm được 20.000 đồng. Mỗi ngày, gia đình ông bà thường bán hết cả tạ đất. Số tiền kiếm được chắc chắn đủ để mua cả yến gạo nhưng những ngày ấy đói kém, không có gạo mà đong. Nên tiền bán đất toàn để giành để mua khoai, mua sắn để ăn chống đói.

Ông Loa năm nay đã 83 tuổi nhưng cũng không nhớ ai là người đã bày ra cách ăn đất. Ông chỉ nhớ, cả đời ông gắn bó với cái nghề làm "bánh đất". "Ngày xưa bố tôi hay thèm ăn đất. Bố thường kêu mẹ ra chợ mua về, rồi còn nói là nếu được ăn một vốc đất, uống một ít nước chè thì có thể cuốc đất, vỡ hoang cả ngày. Đến đời tôi bây giờ, mấy năm nay dẫu bị móm nhưng cứ ngửi thấy mùi là lại nhớ, nhất định phải đưa lên miệng nhấm nháp cho đỡ thèm".

Trưởng thôn Thống Nhất, anh Dương Văn Việt chia sẻ, chính anh cũng không nhớ rõ tục ăn đất có từ bao giờ. Chỉ biết từ khi còn nhỏ đã thấy người dân trong làng đi đào đất về làm thành món quà quê, được những người phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ yêu thích.

"Tôi còn nhớ những quả đồi xung quanh đây bị đào đến rỗng ruột, tạo thành những đường hầm, hố sâu mà ban đêm đi lại không cẩn thận có thể bị ngã xuống, không lên được".

Tuy nhiên, anh Việt cũng cho hay, tục ăn đất hiện nay đang dần bị mai một. Hiện nay chỉ còn gia đình bà Biện giữ nghề làm đất vì số lượng người yêu thích món ăn này gần như chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Theo lời anh Việt, mấy năm nay, tục ăn đất tuy không còn phổ biến như trước nữa nhưng vẫn được xem là nét văn hóa truyền thống của làng Thống Nhất. "Thỉnh thoảng vẫn có nhiều đoàn khách ghé đến đây tìm hiểu về phong tục này. Họ cũng đến tận nhà bà Biện để hỏi mua với số lượng lớn, đem về làm quà".

Tham khảo: bếp từ bosch, bếp từ faster, bep tu brandt